Leiderschap in transitie
Wat gebeurt er als je bedrijf groeit, maar jouw rol niet meer vanzelf meebeweegt?
Veel founders en leiders komen vroeg of laat op een punt waarop het begint te wringen. Niet omdat het slecht gaat, maar juist omdat het goed gaat.
Dit verhaal gaat over die tussenruimte. Tussen oud en nieuw.
Acht jaar geleden begonnen twee founders met een idee en een ideaal. Vandaag zitten ze in de board room, zijn venture capital backed. Het bedrijf groeit hard, de targets zijn ambitieus en de druk neemt toe.
En ergens onderweg verschijnt een vraag die veel founders herkennen:
Hoor ik hier nog?
In het begin is er ruimte. Ruimte om te bouwen, te experimenteren en om elkaar aan te vullen.
De één beweegt naar voren. Denkt groot, zet richting, neemt tempo mee. De ander brengt structuur. Denkt door, bouwt, zorgt dat het landt. Juist die verschillen maken het sterk. Wat de één in beweging zet, maakt de ander werkbaar. Wat de één versnelt, brengt de ander tot rust. In de eerste jaren werkt dat vaak vanzelf. Er is ruimte voor dialoog, de druk is nog beperkt en de belangen zijn overzichtelijk.
Maar naarmate een bedrijf groeit, verandert de context. Er komen investeerders. Er komt een board. Er komen targets, tempo en verwachtingen. Wat eerst een natuurlijk samenspel was, wordt een ander soort systeem.
En onder die druk gebeurt iets wezenlijks: patronen worden zichtbaarder.
Waar de één nog meer naar voren beweegt, merkt de ander dat hij zich juist vaker iets terugtrekt. Wat eerst een werkbare polariteit was, kan langzaam een spanningsveld worden.
Veel founders herkennen dit moment. Dat het begint te wringen, dat slapen minder vanzelf gaat, dat het lijf signalen geeft en de twijfel toeneemt. Niet omdat het bedrijf niet goed gaat, maar juist omdat het groter wordt.
Als het spannend wordt, reageren leiders vaak ieder op hun eigen manier. De één stapt naar voren en neemt meer ruimte in. De ander trekt zich iets terug. Weer een ander gaat harder werken, controleren of versnellen. Niet uit onwil. Maar omdat dat manieren zijn die ooit hebben gewerkt. Manieren om met spanning om te gaan, gevormd in eerdere contexten.
Onder druk vallen we daar vaak vanzelf op terug. Niet omdat we dat bewust kiezen, maar omdat het vertrouwd is. Veel van dit soort bewegingen hebben een oorsprong. In hoe iemand is opgegroeid. In wat vertrouwd voelt en hoe spanning vroeger werd gedragen.
En precies daar raakt persoonlijkheid aan leiderschap. Want naarmate een bedrijf groeit, worden niet alleen de ambities groter ook de patronen waarmee iemand is opgegroeid komen scherper in beeld. Ze verdwijnen niet onder druk. Ze worden zichtbaar.
En soms begint het lijf eerder te spreken dan het hoofd. Er ontstaat twijfel: over de rol, over de plek, over de vraag of iemand nog de juiste persoon is voor deze fase.
Tegelijkertijd zit daar vaak iets anders onder.
Loyaliteit.
Identiteit.
Verbondenheid.
Het is niet zomaar werk. Het is iets wat opgebouwd is, waar tijd, energie en betekenis in zit. Dat maakt de vraag complexer:
Wie ben ik zonder dit bedrijf?
Mag ik loslaten?
En wat zegt dat over mij?
Veel ondernemers denken dat ze op dit punt een besluit moeten nemen. Blijven of gaan. Doorgaan of stoppen. Maar vaak is dat niet de eerste beweging die nodig is.
In ons werk kijken we meestal langs drie assen:
— De fase van het bedrijf: past de rol nog bij waar de organisatie nu is?
— Persoonlijke patronen: wat gebeurt er onder druk?
— Systemische dynamiek: welke plek neemt iemand in, en klopt die nog?
Daaronder ligt nog een diepere beweging. Organisaties bewegen vaak langs een lijn van bron, doel en bestemming. De bron is de plek van het idee. Van energie, pionieren en bouwen. Het doel is de fase waarin groei centraal staat. Waar structuur, schaal en richting belangrijk worden. En ergens ontstaat de vraag naar bestemming.
Is de bestemming bereikt?
Wat moet dit bedrijf uiteindelijk worden?
En wie hoort daar nog op welke plek bij?
Founders bewegen langs een vergelijkbare lijn. Hun kracht ligt vaak in het bouwen, in het mogelijk maken van iets wat er nog niet was. In de groeifase dragen ze mensen, verwachtingen en druk. En dan komt er een moment waarop een andere vraag op tafel ligt:
Wat is mijn bestemming ten opzichte van dit bedrijf?
Blijf ik degene die bouwt?
Word ik degene die overdraagt?
Of ontstaat er een nieuwe rol die nog geen naam heeft?
Dat zijn zelden strategische vragen. Het zijn existentiële vragen.
Wat we daarbij steeds weer zien, is dat de echte beweging langs de as van verlies gaat. Als iemand zich echt uitspreekt en zijn plek inneemt, kan dat betekenen dat er iets verloren gaat:
een rol
een positie
een vorm van harmonie
Dat is de plek waar veel founders uiteindelijk komen.
Niet meer wie je was.
Nog niet wie je wordt.
Een tussenruimte. Oncomfortabel, maar eerlijk.
Die grens kennen wij ook, persoonlijk en professioneel. Wij zijn Annemarieke en Liesbeth, en we begeleiden founders en leiders in fases waarin hun rol, hun bedrijf en hun manier van leiden verschuift.
We hebben zelf bedrijven gebouwd, verkocht en afscheid genomen van rollen die ooit vanzelfsprekend waren. En we kennen momenten waarop het leven zelf je stilzet. Waar het oude wegvalt en het nieuwe nog geen vorm heeft.
Misschien is dat ook waarom we dit werk doen. Omdat we weten hoe het is om daar te staan. Niet alleen als begeleider, maar ook als ondernemer en mens.
Waar bezieling en zakelijkheid elkaar raken. Waar intenties kloppen en drijfveren weer verbonden raken met de zaak. Leiderschap gaat daar niet alleen over vooruitgaan.
Soms gaat het over blijven.
Blijven bij wat verandert.
Blijven bij wat eindigt.
Blijven bij wat nog geen vorm heeft.
Misschien is dat wel een van de stille opdrachten van leiderschap: niet alleen een bedrijf bouwen, maar ook steeds beter begrijpen welke patronen je zelf meebrengt in dat bedrijf.
Wat we zien bij founders die dit proces doorlopen: ze worden niet iemand anders. Ze worden meer zichzelf. En juist daardoor meer helder, minder reactief, meer verbonden met wat ze eigenlijk willen bouwen en ontstaat er ruimte. In het team. In de samenwerking. In de energie waarmee ze ’s ochtends aan het werk gaan. Dat is wat we bedoelen met ziel en zaak samen laten vallen. Niet als ideaal. Maar als richting.
Misschien is dat precies waar ziel en zaak elkaar ontmoeten. Niet in antwoorden. Maar in aandacht.
Herken je dat je ergens tussenin zit? Tussen rollen, tussen fasen, tussen oud en nieuw?
Dan is het misschien geen probleem dat opgelost moet worden, maar een overgang die aandacht vraagt. Dit zijn precies de overgangen waarin wij naast founders en leiders staan. Niet over strategie of structuur. Maar over overgangen – de fase waarin het oude niet meer klopt en het nieuwe nog geen vorm heeft.
Voel je welkom voor een gesprek, begeleiding tijdens een transitie, of een plek in één van onze founders circles.
Wij zijn WAKKER.
waar ziel en zaak samenkomen